<<
>>

Budynek przy ulica Piotrkowska 27

ul. Piotrkowska 27

Wstęp

Kamienica przy Piotrkowskiej 27 to narożny budynek, usytuowany na północno-zachodnim narożniku skrzyżowania ulic Piotrkowskiej i Więckowskiego.

Jest to budynek dwukondygnacyjny w stylu neoklasycystycznym, z obydwu stron kamienicy dodana została trzecia kondygnacja w postaci dwuokiennych wieżyczek. Konstrukcję wieńczy dwuspadowy dach z czterema lukarnami.

Historia

Pierwotnie na działce, do 1850 roku noszącej nr hipoteczny 199, stał drewniany dom frontowy kryty słomą, zbudowany przez tkacza Ferdynanda Lika, w roku 1827. 

W latach 40-tych XIX w. właścicielem posesji został młynarz, Wilhelm Maischatz, który, jak pisze Anna Rynkowska w książce "Ulica Piotrkowska", szybko się spolonizował i przyjął nazwisko Majszac. Taryfa domów z 1920 r. wymienia sukcesorów Wilhelma Maischatza jako właścicieli nieruchomości w kolejnych latach po jego śmierci [1].

W Archiwum Państwowym w Łodzi można doszukać się teczki [2], która zawiera plany budowy dwóch oficyn w podwórzu. Powstały one w 1896 rok, kiedy frontowe budynki już były na swoich miejscach, także z pewnością powstanie kamienic frontowych można datować na lata wcześniejsze.

Architektem podpisanym na planach budowy oficyn jest Franciszek Chełmiński (ur. 1862 r. w Augustowie). Wśród projektów sygnowanych przez niego w Łodzi znajduje się ponad sto budynków ale trudno ocenić, które są faktycznie jego autorstwa, ponieważ składał swój podpis pod projektami jako Architekt Miasta. Funkcję tę pełnił od śmierci Hilarego Majewskiego (swojego teścia), czyli 1892 roku, aż do roku 1911. Jego działalność jako architekta miejskiego przypadła na okres największego rozkwitu Łodzi - przełomu XIX i XX wieku  [3].

Dzięki poszukiwaniom w przedwojennej prasie wykonanym przez twórców strony piotrkowska-nr.pl, możemy dowiedzieć się jakie sklepy i usługi funkcjonowały w kamienicy w dawnych latach, a był to bogaty i różnorodny zbiór wielu profilów działalności: [4]

  • Moses Perzik Skład towarów bławatnych
  • Simon Cohn Skład fabryki sukna i kortów A. G. Borsta w Zgierzu
  • Gliński Sprzedaż szuwaksu, atramentu, smarowidła do obuwia i kopyt końskich
  • Bielin Magazyn zegarków i wyrobów jubilerskich
  • Działowski Skład szkła taflowego
  • D. Friede Fabryka rękawiczek skórzanych
  • Tykocki Skład wyrobów tabacznych
  • Kassir Fabryka piór strusich i kwiatów
  • Strakun Ksiegarnia, czytelnia i drukarnia
  • A. Nasielski Hurtowy skład papieru i materiałów piśmiennych
  • Herman Schütz Magazyn szczotek i pędzli
  • Pines i Ch. Szereszewski Skład towarów jedwabnych, atłasu, aksamitu i pluszu-S. Kryńska Nauka kroju i szycia
  • Joskowicz Zakład grawersko-pieczętarski

Obok prężnej działalności gospodarczej w kamienicy tętniło także bogate życie kulturalne. To tutaj znajdowała się słynna w okresie miedzywojennym Astoria, zorganizaowana na wzór kawiarni paryskich, w których spotykała się bohema. Kamienica gościła wówczas śmietankę artystycznej żydowskij Łodzi. Pisarze, malarze, muzycy i rzeźbiarze gromadzili się w Astorii po premierach teatralnych, by dyskutować o sztuce  [5]. 

Należy przy tym nadmienić, że nie wszyscy postrzegali Astorię jako jedno ze źródeł lokalnej kultury wyższej. Józef Mackiewicz, po bardzo krótkiej wizycie w kawiarni, tak pisał w swojej korespondencji dla wileńskiego konserwatywnego dziennika „Słowo”: „I to jest też Łódź. Przecięta jedną, wielką wstęgą niesamowitego harmideru, której na miano: ulica Piotrkowska. Łódź w kawiarni „Astoria”, gdzie podłoga wysypana jest trocinami jak w porządnym chlewie, a górą przykryta warstwą tającego błota i niedopałków papierosowych. W tej kawiarni zwróciłem odrazu na siebie uwagę i oczy wszystkich. Oto wchodząc zdjąłem machinalnie mokry kapelusz. Mogłem też zaraz wyjść bez żalu, że niema wolnego stolika. Wszystkie były zajęte, nad wszystkiemi chwiały się nie zdjęte i mokre jak mój kapelusze, na wszystkich blatach leżały i obracały się w gorączkowej gestykulacji brudne, chwytne palce żydowskich kombinatorów handlu.” [6].

Wydarzenia

Ta kategoria nie zawiera treści (Lub ta informacja nie jest dostępna w tym języku)

Dziś (po 29.12.1989)

W 1964 roku umieszczono na kamienicy od strony ulicy Więckowskiego tablicę pamiątkową poświęconą patronowi ulicy. Możemy na niej odczytać, że płk. dr med. Stanisław Więckowski był zasłużonym działaczem społecznym, politykiem i pedagogiem. W latach 1937-39 był założycielem i prezesem Stronnictwa Demokratycznego w Łodzi. W czasie II wojny światowej, w latach 1940-42, działał jako prezes konspiracyjnego zarządu głównego Stronnictwa Demokratycznego w Warszawie. Zginął w Oświęcimiu 31.XII,1942 roku  [7].

Obecnie parter kamienicy pełni funkcje użytkowe, zaanektowany został na siedzibę lokali spożywczo-usługowych, na pozostałych piętrach znajdują się części mieszkalne.

W ostatnich latach remont kamienicy, na zlecenie Urzędu Miasta Łodzi, wykonała firma Vik-Bud.

Linki

[1]    APŁ, AmŁ syg. 5493; 160 (rysunek wiatraka z 1856 r.) za „Ulica Piotrkowska”, Łódź 1970, Anna Rynkowska, str. 76

[2]   APŁ, RGB – WB, syg. 5370

[3]   „Ludzie którzy zbudowali Łódź – Leksykon architektów i budowniczych miasta”, Łódź 2009, Krzysztof Stefański str. 40

[4]   piotrkowska-nr.pl

[5]   Podolska J., Między wojenna żydowska Łódź artystyczna, “Gazeta Wyborcza” , Łódź, 2009, nr 188, s. 5.

[6]   Mackiewicz J., Specjalny reportaż z Łodzi. Co chciałem zobaczyć w mieście ciężarowych koni? (cz. 1), “Słowo” 1937, nr 49. Cyt. Za: http://retropress.pl/slowo/co-chcialem-zobaczyc-w-miescie-ciezarowych-koni/

[7]  Z treści tablicy umieszczonej na budynku.

Uwagi

Ta kategoria nie zawiera treści (Lub ta informacja nie jest dostępna w tym języku)

Dane Znacznika

Kraj Polska Polska
Miasto Łódź Łódź
Adres ul. Piotrkowska 27
Dzielnica Śródmieście
Rejestr Zabytków Obszarowy wpis do rejestru, Pomn
Styl Architektoniczny Neoklasycyzm
Architekt(-ci) Franciszek Chełmiński
Liczba Pięter 2
Początek Budowy Przed 1896
Główne Przeznaczenie Budynek Mieszkalny z Lokalami Usługowymi
Pierwszy Właściciel Wilhelm Maischatz


ZnacznikiPersonalne

Stwórz Znacznik Personalny